Kancelaria Notarialna Grzegorz Koniecek Notariusz

Niezbędne informacje

• numer księgi wieczystej
• cena sprzedaży
• wartość rynkowa nieruchomości
• termin zapłaty ceny
• numer rachunku bankowego do zapłaty ceny
• termin wydania nieruchomości w posiadanie nabywcy
• adres do doręczeń sądowych

Dokumenty

• Dokument stanowiący podstawę nabycia (np. wypis aktu notarialnego, postanowienie sądu, decyzja administracyjna).
• Zgodnie z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, jeżeli podstawą nabycia jest spadek lub zasiedzenie po dniu 11 sierpnia 1983 r., albo gdy podstawą nabycia jest darowizna, polecenie darczyńcy, nieodpłatne zniesienie współwłasności lub zachowek po dniu 1 stycznia 2007 r., notariusz może dokonać tych czynności tylko za uprzednią pisemną zgodą naczelnika urzędu skarbowego albo po przedstawieniu zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że nabycie jest zwolnione od podatku, że należny podatek został zapłacony albo że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia. Przepisu tego nie stosuje się, gdy nabycie zbywanych lub obciążanych rzeczy lub praw majątkowych nastąpiło na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego lub było zwolnione od podatku na podstawie art. 4a.
• Wypis z rejestru gruntów, z adnotacją, że dokument ten przeznaczony jest do dokonania wpisu w księdze wieczystej, wydaje właściwe ze względu na miejsce położenia nieruchomości starostwo powiatowe (lub w przypadku miast na prawach powiatu właściwy urząd miasta).
• Wyrys z mapy ewidencyjnej, z adnotacją, że dokument ten przeznaczony jest do dokonania wpisu w księdze wieczystej, jeśli w akcie notarialnym zamieszczony będzie wniosek o odłączenie działki z dotychczasowej księgi wieczystej, wydaje właściwe ze względu na miejsce położenia nieruchomości starostwo powiatowe (lub w przypadku miast na prawach powiatu właściwy urząd miasta).
• Zaświadczenie o rewitalizacji, tj. o tym, czy nieruchomość położona jest na obszarze rewitalizacji i czy w podjętej uchwale, o której mowa w art. 8 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, gmina zastrzegła na swoją rzecz prawo pierwokupu, a także czy nieruchomość położona jest na obszarze Specjalnej Strefy Rewitalizacji, o której mowa w rozdziale 5 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, wydaje gmina właściwa ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
• Zaświadczenie o tym, czy nieruchomość jest objęta uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją, o której mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o lasach, wydaje właściwe ze względu na miejsce położenia nieruchomości starostwo powiatowe (lub w przypadku miast na prawach powiatu właściwy urząd miasta).
• Zaświadczenie o planie zagospodarowania przestrzennego lub o jego braku, wydaje gmina właściwa ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
• Decyzja o warunkach zabudowy, jeśli została wydana, z adnotacją o jej ostateczności, wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
• Jeśli nastąpił podział nieruchomości i nie jest on ujawniony w księdze wieczystej: decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, z adnotacją o jej ostateczności, wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości oraz mapa z projektem podziału.
• Przy gruncie będącym w użytkowaniu wieczystym, zabudowanym na cele mieszkaniowe, tj. zabudowanym wyłącznie budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne (oba przypadki wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych), gdy zmiana charakteru prawa w księdze wieczystej nie nastąpiła jeszcze z urzędu, może być konieczne (dopytaj notariusza) zaświadczenie potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności tego gruntu lub postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, wydaje odpowiednio właściwy:
  • starosta, przy gruntach Skarbu Państwa (lub w przypadku miast na prawach powiatu wójt, burmistrz lub prezydent miasta),
  • wójt (burmistrz, prezydent miasta), zarząd powiatu albo zarząd województwa, przy gruntach jednostek samorządu terytorialnego,
  • dyrektor oddziału terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa lub dyrektor oddziału regionalnego Agencji Mienia Wojskowego, przy gruntach, w stosunku do których prawo własności Skarbu Państwa wykonują te podmioty,
  • dyrektor Zarządu Zasobów Mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, przy gruntach, w stosunku do których prawo własności Skarbu Państwa wykonuje ten podmiot.
• Jeżeli nabycie jest finansowane z kredytu: umowa kredytowa, zaświadczenie lub oświadczenie banku o udzielonym kredycie oraz załączniki (jeśli są), z których wynikają warunki do wypłaty kredytu.

Dokumenty zależne od ustaleń stron umowy

• przy nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym: zaświadczenie o braku osób zameldowanych na pobyt stały lub czasowy, wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta; wymeldowanie nie jest tożsame z wyprowadzeniem się i nie pozbawia prawa do dysponowania budynkiem, gdy istnieje ku temu stosowny tytuł prawny;
• zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach: od nieruchomości, rolnym, leśnym lub w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą;
• zaświadczenie o niezaleganiu w opłatach z tytułu: użytkowania wieczystego gruntu, składek KRUS, ZUS;
• świadectwo charakterystyki energetycznej budynku, tj. zbiór danych i wskaźników energetycznych budynku, określających całkowite zapotrzebowanie na energię niezbędną do jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem; ważne przez okres 10 lat od daty jego sporządzenia, chyba że w wyniku przeprowadzonych robót budowlano-instalacyjnych uległa zmianie charakterystyka energetyczna budynku.

Niezbędne informacje

• numer księgi wieczystej
• cena sprzedaży
• wartość rynkowa nieruchomości
• termin zapłaty ceny
• numer rachunku bankowego do zapłaty ceny
• termin wydania nieruchomości w posiadanie nabywcy
• adres do doręczeń sądowych

Dokumenty

• Dokument stanowiący podstawę nabycia (np. wypis aktu notarialnego, postanowienie sądu).
• Zgodnie z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, jeżeli podstawą nabycia jest spadek lub zasiedzenie po dniu 11 sierpnia 1983 r., albo gdy podstawą nabycia jest darowizna, polecenie darczyńcy, nieodpłatne zniesienie współwłasności lub zachowek po dniu 1 stycznia 2007 r., notariusz może dokonać tych czynności tylko za uprzednią pisemną zgodą naczelnika urzędu skarbowego albo po przedstawieniu zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że nabycie jest zwolnione od podatku, że należny podatek został zapłacony albo że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia. Przepisu tego nie stosuje się, gdy nabycie zbywanych lub obciążanych rzeczy lub praw majątkowych nastąpiło na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego lub było zwolnione od podatku na podstawie art. 4a.
• Zaświadczenie o rewitalizacji, tj. o tym, czy nieruchomość położona jest na obszarze rewitalizacji i czy w podjętej uchwale, o której mowa w art. 8 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, gmina zastrzegła na swoją rzecz prawo pierwokupu, a także czy nieruchomość położona jest na obszarze Specjalnej Strefy Rewitalizacji, o której mowa w rozdziale 5 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, wydaje gmina właściwa ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
• Przy gruncie (pod budynkiem, w którym jest lokal) będącym w użytkowaniu wieczystym, zabudowanym na cele mieszkaniowe, gdy zmiana charakteru prawa w księdze wieczystej nie nastąpiła jeszcze z urzędu, może być konieczne (dopytaj notariusza) zaświadczenie potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności tego gruntu lub postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, wydaje odpowiednio właściwy:
  • starosta, przy gruntach Skarbu Państwa (lub w przypadku miast na prawach powiatu wójt, burmistrz lub prezydent miasta),
  • wójt (burmistrz, prezydent miasta), zarząd powiatu albo zarząd województwa, przy gruntach jednostek samorządu terytorialnego,
  • dyrektor oddziału terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa lub dyrektor oddziału regionalnego Agencji Mienia Wojskowego, przy gruntach, w stosunku do których prawo własności Skarbu Państwa wykonują te podmioty,
  • dyrektor Zarządu Zasobów Mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, przy gruntach, w stosunku do których prawo własności Skarbu Państwa wykonuje ten podmiot.
• Jeżeli nabycie jest finansowane z kredytu: umowa kredytowa, zaświadczenie lub oświadczenie banku o udzielonym kredycie oraz załączniki (jeśli są), z których wynikają warunki do wypłaty kredytu.

Dokumenty zależne od ustaleń stron umowy, w przypadku sprzedaży

• zaświadczenie o braku osób zameldowanych na pobyt stały lub czasowy, wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta; wymeldowanie nie jest tożsame z wyprowadzeniem się i nie pozbawia prawa do dysponowania lokalem, gdy istnieje ku temu stosowny tytuł prawny;
• zaświadczenie o braku zaległości w opłatach eksploatacyjnych, wydaje zarządca nieruchomością wspólną wspólnoty mieszkaniowej (często jest to spółdzielnia mieszkaniowa);
• zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach: od nieruchomości lub w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą;
• zaświadczenie o niezaleganiu w opłatach z tytułu: użytkowania wieczystego gruntu, składek ZUS (gdy prowadzona działalność gospodarcza);
• świadectwo charakterystyki energetycznej lokalu, tj. zbiór danych i wskaźników energetycznych części budynku, określających całkowite zapotrzebowanie na energię niezbędną do ich użytkowania zgodnie z przeznaczeniem; ważne przez okres 10 lat od daty jego sporządzenia, chyba że w wyniku przeprowadzonych robót budowlano-instalacyjnych uległa zmianie charakterystyka energetyczna lokalu.

Niezbędne informacje

• numer księgi wieczystej, jeżeli jest prowadzona
• cena sprzedaży
• wartość rynkowa lokalu
• termin zapłaty ceny
• numer rachunku bankowego do zapłaty ceny
• termin wydania lokalu w posiadanie nabywcy
• adres do doręczeń sądowych (jeżeli jest prowadzona księga wieczysta)

Dokumenty

• Dokument stanowiący podstawę nabycia (np. wypis aktu notarialnego, postanowienie sądu, przydział lokalu).
• Zaświadczenie właściwej spółdzielni mieszkaniowej o tym, komu aktualnie przysługuje prawo do lokalu.
• Zgodnie z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, jeżeli podstawą nabycia jest spadek lub zasiedzenie po dniu 11 sierpnia 1983 r., albo gdy podstawą nabycia jest darowizna, polecenie darczyńcy, nieodpłatne zniesienie współwłasności lub zachowek po dniu 1 stycznia 2007 r., notariusz może dokonać tych czynności tylko za uprzednią pisemną zgodą naczelnika urzędu skarbowego albo po przedstawieniu zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że nabycie jest zwolnione od podatku, że należny podatek został zapłacony albo że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia. Przepisu tego nie stosuje się, gdy nabycie zbywanych lub obciążanych rzeczy lub praw majątkowych nastąpiło na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego lub było zwolnione od podatku na podstawie art. 4a.
• Jeżeli nabycie jest finansowane z kredytu: umowa kredytowa, zaświadczenie lub oświadczenie banku o udzielonym kredycie oraz załączniki (jeśli są), z których wynikają warunki do wypłaty kredytu.
• Jeżeli ma być zakładana księga wieczysta (najczęściej przy finansowaniu zakupu z kredytu): zaświadczenie właściwej spółdzielni mieszkaniowej o położeniu lokalu, wydawane specjalnie w celu założenia księgi wieczystej.

Dokumenty zależne od ustaleń stron umowy, w przypadku sprzedaży

• zaświadczenie o braku osób zameldowanych na pobyt stały lub czasowy, wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta; wymeldowanie nie jest tożsame z wyprowadzeniem się i nie pozbawia prawa do dysponowania lokalem, gdy istnieje ku temu stosowny tytuł prawny;
• zaświadczenie o braku zaległości w opłatach eksploatacyjnych, wydaje zarządca nieruchomością wspólną wspólnoty mieszkaniowej (często jest to spółdzielnia mieszkaniowa);
• zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach, np. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą;
• zaświadczenie o niezaleganiu w opłatach z tytułu składek ZUS (gdy prowadzona działalność gospodarcza);
• świadectwo charakterystyki energetycznej lokalu, tj. zbiór danych i wskaźników energetycznych części budynku, określających całkowite zapotrzebowanie na energię niezbędną do ich użytkowania zgodnie z przeznaczeniem; ważne przez okres 10 lat od daty jego sporządzenia, chyba że w wyniku przeprowadzonych robót budowlano-instalacyjnych uległa zmianie charakterystyka energetyczna lokalu.

Notariusz może przeprowadzić postępowanie spadkowe tylko po osobach zmarłych po dniu 1 lipca 1984 r. i tylko wtedy, gdy po danym spadkodawcy nie zostało uprzednio wydane przez sąd postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, nie toczy się takie postępowanie ani nie został uprzednio sporządzony notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.

Nadto nie jest możliwe sporządzenie notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia w przypadku:

• dziedziczenia na podstawie testamentów: ustnych, wojskowych, sporządzonych na polskim statku morskim lub powietrznym, a także wszelkich innych, co do których notariusz ma wątpliwości interpretacyjne lub nie jest w stanie stwierdzić ich autentyczności;
• gdy w toku sporządzania protokołu dziedziczenia ujawnią się okoliczności wskazujące, że przy jego sporządzeniu nie były obecne wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi, lub też osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne, albo istnieją lub istniały testamenty, które nie zostały otwarte lub ogłoszone;
• braku jurysdykcji krajowej w sprawie.

Dokumenty

• odpis skrócony aktu zgonu lub prawomocne orzeczenie sądu o uznaniu za zmarłego lub o stwierdzeniu zgonu osoby, której dotyczy postępowanie spadkowe, a także potencjalnych spadkobierców, którzy zmarli przed spadkodawcą lub osób, które w dniu śmierci spadkodawcy wchodziły do grona spadkobierców, lecz zmarły w międzyczasie;
• małżonek zmarłego: jeżeli zmarły w chwili śmierci był w związku małżeńskim, odpis skrócony aktu małżeństwa, wydany po śmierci, z adnotacją o ustaniu małżeństwa;
• spadkobiercy ustawowi i testamentowi, zapisobiercy windykacyjni i ich następcy prawni: odpisy skrócone aktów urodzenia (zazwyczaj mężczyźni i panny), natomiast gdy dana osoba zmieniała nazwisko po zawarciu związku małżeńskiego, zamiast aktu urodzenia odpis skrócony aktu małżeństwa;
• zaświadczenie, wydane spadkobiercom bezpłatnie we właściwym ze względu na ostatni meldunek osoby zmarłej urzędzie miasta, o numerze PESEL i ostatnim zameldowaniu na pobyt stały lub unieważniony dowód osobisty osoby zmarłej (jeśli zawiera informacje o adresie);
• zgoda sądu opiekuńczego, gdy ma nastąpić przyjęcie spadku wprost lub jego odrzucenie przez opiekuna prawnego, kuratora spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego.

Uwaga: akty stanu cywilnego nie mogą być w wersji elektronicznej.

Nadto, jeśli są

• testament;
• notarialny lub sądowy protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu;
• notarialny lub sądowy protokół z przyjęcia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku lub zapisu windykacyjnego, lub postanowienie sądu zatwierdzające uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie wraz z protokołem, w którym przyjęto oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku lub zapisu windykacyjnego;
• akt notarialny, umowa zrzeczenia się dziedziczenia.

Niezbędne informacje

• obywatelstwo spadkodawcy w chwili śmierci;
• ostatnie miejsce zwykłego pobytu osoby zmarłej w chwili śmierci i jej ostatnie miejsce zamieszkania;
• czy w skład spadku wchodzą własność lub wieczyste użytkowanie nieruchomości położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub udziały, akcje lub ogół praw i obowiązków w spółce handlowej będącej właścicielem lub wieczystym użytkownikiem nieruchomości położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
• numer księgi wieczystej nieruchomości położonej w RP, do której tytuł prawny posiadał zmarły;
• w stosunku do małżonka osoby zmarłej: czy toczyło się lub toczy się postępowanie o rozwiązanie, unieważnienie lub separację małżeństwa oraz czy nastąpiło wyłączenie małżonka od dziedziczenia na podstawie art. 940 Kodeksu cywilnego;
• czy toczyło się lub toczy się postępowanie dotyczące niegodności spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny;
• w stosunku do osób zmarłych przed 17 sierpnia 2015 r.: czy zmarły był właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości położonej za granicą, bądź miał inne prawo rzeczowe do takiej nieruchomości lub był za granicą posiadaczem jakiejkolwiek nieruchomości lub jej części;
• w stosunku do osób zmarłych po 17 sierpnia 2015 r.: czy zmarły dokonał wyboru prawa właściwego dla ogółu kwestii prawnospadkowych;
• w stosunku do osób zmarłych przed 14 lutego 2001 r.: czy w skład spadku po zmarłym wchodzi gospodarstwo rolne;
• w stosunku do osób zmarłych po 24 listopada 2018 r.: czy w skład spadku po zmarłym wchodzi przedsiębiorstwo w spadku objęte zarządem sukcesyjnym.

Jeżeli jeden lub kilku ze spadkobierców zmarło po dacie śmierci spadkodawcy, należy przedłożyć: akt poświadczenia dziedziczenia lub prawomocne sądowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po takim spadkobiercy oraz akty stanu cywilnego jego spadkobierców. Gdy nie było jeszcze przeprowadzone stosowne postępowanie, notariusz może przeprowadzić wszystko jednocześnie (tzw. piętrowe postępowanie spadkowe).

W toku notarialnego postępowania spadkowego notariusz ma możliwość dokonać wglądu do Notarialnego Rejestru Testamentów w celu poszukiwania zarejestrowanych testamentów spadkodawcy. Z dokonanej czynności notariusz sporządza protokół. Czynność jest odpłatna.

Deklaracje podatkowe można składać również elektronicznie poprzez stronę www.podatki.gov.pl.

Zgodnie z art. 1015 Kodeksu cywilnego termin do złożenia oświadczenia wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule powołania do spadku (jest to termin zawity).

Dokumenty

• odpis skrócony aktu zgonu lub prawomocne orzeczenie sądu o uznaniu za zmarłego lub o stwierdzeniu zgonu osoby, której dotyczy sprawa.

Dodatkowo w przypadku oświadczeń składanych w imieniu osób małoletnich (wówczas gdy rodzic dziecka odrzucił już spadek lub gdy rodzicem jest osoba zmarła):

1. odpis skrócony aktu urodzenia małoletniego;
2. kopia złożonego wniosku o wydanie zezwolenia na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem osoby małoletniej, a polegającej na odrzuceniu lub przyjęciu spadku po zmarłym, z pieczątką sądu określającą datę wpływu;
3. zgoda właściwego sądu opiekuńczego na przyjęcie spadku wprost lub jego odrzucenie.

Właściwy sąd to sąd opiekuńczy (sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich) miejsca zamieszkania dziecka w Polsce, a w razie braku miejsca zamieszkania sąd opiekuńczy miejsca jego pobytu. Jeżeli brak i tej podstawy, właściwy jest sąd rejonowy dla m. st. Warszawy.

W przypadku małoletnich nieposiadających obywatelstwa polskiego i mających stałe miejsce pobytu na terenie innego państwa, do oceny przedstawicielstwa ustawowego i konieczności uzyskania zgody sądu na odrzucenie lub przyjęcie spadku po polskim spadkodawcy zastosowanie znajdują przepisy prawa miejsca zamieszkania małoletnich.

Niezbędne informacje

• czy po wskazanej osobie zmarłej miało już miejsce odrzucenie lub przyjęcie spadku;
• ostatnie miejsce zwykłego pobytu osoby zmarłej w chwili śmierci i jej ostatnie miejsce zamieszkania; w przypadku braku miejsca zamieszkania spadkodawcy w Polsce: miejsce, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część;
• czy zmarły sporządził testament; jaki to testament (typ), jaka jest jego treść i gdzie jest przechowywany;
• czy po wskazanej osobie zmarłej toczy się postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku (sygn. akt);
• dane dzieci osoby składającej oświadczenie (imiona i nazwiska, adresy zamieszkania, a w przypadku osób małoletnich również daty urodzenia);
• dane spadkobierców należących do kręgu spadkobierców ustawowych lub testamentowych (stosunek pokrewieństwa z osobą zmarłą, imiona i nazwiska, a jeżeli nie odrzucili jeszcze spadku, również ich adresy zamieszkania), np. dane żony, dzieci lub, gdy nie miał dzieci, żony, rodzeństwa i rodziców zmarłego.

Kolejność dziedziczenia ustawowego

[zstępny: każdy kolejny potomek tej samej osoby, jej dziecko, wnuk, prawnuk, praprawnuk itd.; otwarcie spadku: chwila śmierci spadkodawcy.]

1. Dzieci oraz małżonek spadkodawcy. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku lub odrzuciło spadek, jego udział spadkowy przypada jego dzieciom. Ma to odpowiednio zastosowanie do dalszych zstępnych.
2. Małżonek oraz rodzice spadkodawcy, gdy brak jest zstępnych spadkodawcy lub odrzucili już spadek.
3. Małżonek oraz rodzeństwo zmarłego, gdy rodzic nie dożył otwarcia spadku lub odrzucił już spadek. Brane są tutaj pod uwagę „dzieci rodziców” zmarłego, a zatem również jego rodzeństwo przyrodnie. Jeżeli brat lub siostra spadkodawcy nie dożyli otwarcia spadku lub odrzucili spadek, ich udział spadkowy przypada ich dzieciom. Ma to odpowiednio zastosowanie do dalszych zstępnych.
4. Dziadkowie spadkodawcy, gdy nie ma już lub odrzucili spadek: dzieci, rodzice i rodzeństwo spadkodawcy oraz ich zstępni.
5. Zstępni dziadków spadkodawcy.
6. Pasierbowie, gdy wszyscy poprzednicy nie dożyli otwarcia spadku lub go odrzucili, ale tylko wtedy, gdy oboje rodziców pasierba nie dożyło otwarcia spadku.
7. Gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeśli miejsca tego w Polsce nie da się ustalić, Skarb Państwa.

Małżonek spadkodawcy pozostający w separacji jest wyłączony od dziedziczenia.

Przysposobienie pełne: dotychczasowe więzy krwi zostają zerwane. Adoptowany dziedziczy po adoptującym i jego krewnych tak, jakby był jego dzieckiem, natomiast adoptujący i jego krewni dziedziczą po adoptowanym tak, jakby adoptujący był rodzicem adoptowanego. Dotyczy to także zstępnych adoptowanego.

Przysposobienie niepełne: adoptowany dziedziczy po swoich rodzicach adopcyjnych, ale już nie po krewnych tych rodziców. Dotyczy to także zstępnych adoptowanego. Po adoptowanym, zamiast rodziców biologicznych, dziedziczą rodzice adopcyjni, ale już nie ich krewni. Więzy wynikające z pokrewieństwa z dalszą rodziną nadal obowiązują i są podstawą do dziedziczenia.

Dziecko poczęte w chwili otwarcia spadku, lecz jeszcze nie narodzone, również uczestniczy w dziedziczeniu, jeżeli urodzi się żywe. Nie są brane pod uwagę dzieci poczęte po tym terminie.

Zawarcie umowy najmu okazjonalnego lokalu mieszkalnego nie wymaga udziału notariusza, a jedynie zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności, tj. sporządzenia dokumentu zawierającego własnoręczne podpisy obydwu stron umowy (wynajmującego i najemcy).

Załącznikami do umowy najmu okazjonalnego są:

1. oświadczenie, w którym najemca wskazuje lokal, w którym będzie mógł zamieszkać w przypadku wykonania egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu, gdy dojdzie do zakończenia umowy najmu (wystarczy forma zwykła pisemna);
2. oświadczenie właściciela lokalu lub osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu, wskazanego powyżej, o wyrażeniu zgody na zamieszkanie najemcy i osób z nim zamieszkujących w tym lokalu (wystarczy forma zwykła pisemna, natomiast na żądanie wynajmującego forma pisemna z podpisem notarialnie poświadczonym);
3. oświadczenie, w którym najemca poddał się egzekucji i zobowiązał się do opróżnienia i wydania lokalu używanego na podstawie umowy najmu okazjonalnego (obowiązkowo forma aktu notarialnego).

Dokumenty, pkt 2

Do poświadczenia podpisu należy przedłożyć gotowe oświadczenie oraz ważny dokument tożsamości. Do okazania tytuł prawny do dysponowania lokalem. Podpis składany jest dopiero w obecności notariusza.

Dokumenty, pkt 3

Do przygotowania aktu notarialnego poddania się egzekucji należy dostarczyć podpisaną umowę najmu okazjonalnego oraz ważny dokument tożsamości.

Należy zwrócić uwagę, czy umowa najmu okazjonalnego zawiera numery PESEL jej stron oraz osób, które mają prawo do zamieszkiwania wraz z najemcą w lokalu. Nadto umowa ta powinna być zawarta na czas oznaczony (nie dłuższy niż 10 lat). Wynajmującym może być tu tylko osoba fizyczna, nie prowadząca działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali.

Do przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy dzierżawy działkowej wystarczy zawarcie umowy w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym pod rygorem nieważności. Zawarcie umowy jedynie w formie pisemnej jest traktowane tak, jakby w ogóle nie doszło do przeniesienia praw do działki.

Skuteczność umowy zależy od zatwierdzenia jej przez zarząd stowarzyszenia ogrodowego. Umowa przeniesienia praw do działki powinna być sporządzona w trzech jednobrzmiących egzemplarzach: po jednym dla każdej ze stron oraz dla zarządu ROD.

Dokumenty

Do poświadczenia podpisu należy przedłożyć gotową, tj. już wypełnioną, umowę oraz ważne dokumenty tożsamości. Podpisy składane są dopiero w obecności notariusza.

Rodzice, jako prawni opiekunowie dziecka, sprawują nad nim władzę rodzicielską. W przypadku gdy osoba małoletnia wyjeżdża za granicę bez rodziców lub opiekunów prawnych (wyznaczonych sądownie), może być wymagane (np. przez biuro podróży, kontrolę graniczną) udzielenie przez nich zgody na pobyt dziecka w określonym miejscu i pod nadzorem (faktyczną opieką, nie prawną) określonych osób trzecich.

Oświadczenia tego typu składa się najczęściej w formie pisemnej z notarialnie poświadczonym podpisem.

Decyzję o wyjeździe dziecka za granicę rodzice powinni podejmować wspólnie, jeżeli oboje posiadają władzę rodzicielską (nawet jeżeli jest ograniczona, w postanowieniu sądu należy sprawdzić, w jakim zakresie). Dotyczy to również wyjazdu dziecka pod opieką tylko jednego z nich. W braku porozumienia między rodzicami w kwestiach istotnych spraw dziecka rozstrzyga sąd opiekuńczy.

W postanowieniu z dnia 6 marca 1985 r. (sygn. III CRN 19/85) Sąd Najwyższy wskazał, że „wyjazd dziecka za granicę w celu spędzenia tam wakacji, jako należący do istotnych spraw dziecka, wymaga zgody obojga rodziców wykonujących władzę rodzicielską, a w braku takiej zgody orzeczenia sądu opiekuńczego”.

Nie jest możliwym przekazanie opieki prawnej nad dzieckiem w drodze pełnomocnictwa. Niektóre urzędy i instytucje honorują takie upoważnienia, jednak z formalnego punktu widzenia dokument taki nie odnosi skutków prawnych i nie uprawnia osoby trzeciej do podejmowania istotnych decyzji, np. do wyrażenia zgody na wykonanie zabiegu medycznego czy uzyskania informacji o stanie zdrowia dziecka.

Zgodnie z art. 110 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd zawiesza jej sprawowanie i wyznacza dla dziecka opiekuna prawnego. Po ustaniu przeszkody trzeba sądownie uchylić zawieszenie sprawowania opieki.

Dokumenty

Do poświadczenia podpisu należy przedłożyć gotowe oświadczenie oraz ważne dokumenty tożsamości. Podpisy składane są dopiero w obecności notariusza.